खर्च घटाउने बाचा गरेका ट्रम्पले ऋण बढाएर अमेरिकालाई पासोमा पार्दै

वासिङ्टन (रोयटर्स): संघीय सरकारको दायरा घटाएर युद्धहरू अन्त्य गरेर बढ्दो घाटालाई नियन्त्रण गर्न आर्थिक वृद्धिलाई बढावा दिएर अमेरिकाको वित्तीय अवस्थालाई व्यवस्थितको वाचा गर्दै डोनाल्ड ट्रम्प दोस्रो पटक हाउस फर्किएका थिए।

तर, त्यसको ठीक विपरीत उनको दोस्रो कार्यकालको १९ महिनामा राष्ट्रिय ऋण ४०० खर्ब (४० ट्रिलियन) डलर नाघेको छ। यो अमेरिकाको कुल ग्राहर्स्थ उत्पादन (जीडीपी) भन्दा धेरै माथि छ।

उनी आएपछि संघीय सरकारको खर्च बढेको छ, घटेको छैन। छ महिना लामो इरान युद्ध महँगो गतिरोध बनेको छ। यसैबीच, केही अमेरिकी ऋणपत्र (बन्ड) को मूल्य दुई दशकमा उच्चतम स्तरमा पुगेपछि अमेरिकी ऋणको लागत बढेको छ।

बजेट विज्ञहरूका अनुसार, अब अमेरिकामा वित्तीय संकट आउँदैछ। जसले कांग्रेस र भावी राष्ट्रपतिलाई कर बढाउन वा सामाजिक सुरक्षालाई कटौती गर्न राजनीतिक रूपमा अलोकप्रिय कदम चाल्न बाध्य पार्न सक्छ। जसमा सामाजिक सुरक्षा पनि समावेश छ।

‘यस कार्यकाल र अघिल्लो कार्यकाल दुवैमा राष्ट्रपति ट्रम्पको रेकर्ड हेरेर यसलाई वित्तीय सफलता घोषणा गर्न सकिने कुनै परिदृश्य बनेको छैन’,वाशिङ्टनको एक मध्यमार्गी थिंक ट्यांक कमिटी फर अ रेस्पोन्सिबल फेडरल बजेटकी अध्यक्ष माया म्याकगिनीसले भनिन् ‘हामी यहाँसम्म पुग्ने तरिका उनको गल्ती थिएन। तर, हामी यहाँ छौं र सांसदहरूले यसलाई सुधार गर्न केही गरेका छैनन् भन्ने तथ्य उनीहरूको गल्ती हो।’

आगामी नोभेम्बरमा हुने मध्यावधि चुनावको ठीक अगाडि ऋण ४०० खर्ब डलर नाघेको छ। जसले ट्रम्पको अन्तिम कार्यकालको दोस्रो आधा भागमा रिपब्लिकनहरूले कांग्रेसको नियन्त्रण कायम राख्ने कि नराख्ने भनेर निर्धारण गर्नेछ।

देशको वित्तीय समस्याहरू लाभ कटौती वा कर वृद्धिमा परिणत नभएसम्म मतदाताहरूले यस मुद्दामा ध्यान केन्द्रित नगर्न सक्छन्। तर, यसको परिणाम उच्च ब्याज दरले सरकारी ऋणमा प्रतिफलले असर गर्दछ भने मुद्रास्फीतिले ज्याला वृद्धिलाई उछिन्छ।

ऋणको ग्राफ बढ्दो

ट्रम्पले आफ्नो दुई कार्यकालमा खर्च बढाएका छन्। जिम्मेवार संघीय बजेट समितिका अनुसार उनको पहिलो कार्यकालको कर कटौतीले ऋण ४८ खर्ब ४० अर्ब डलर थप्यो। उनको दोस्रो कार्यकालको कर र आप्रवासन कानूनले अर्को ४४ खर्ब ७० अर्ब डलर थपेको छ।

ऋणको पासोमा शक्तिशाली मुलुक अमेरिका, दायित्व बढेर ४०० खर्ब डलर पुग्यो

ह्वाइट हाउसका प्रवक्ता कुश देसाईले ट्रम्प संघीय सरकारभरि व्यापक फोहोर, धोखाधडी र दुरुपयोगलाई गम्भीरतापूर्वक लिने पहिलो राष्ट्रपति हुन्। हजारौं संघीय कर्मचारीहरूलाई बर्खास्त गरेर र व्यर्थका कार्यक्रमहरू हटाएर खर्च कटौती गरेको दाबी गरेका छन्।

ट्रम्प र कंग्रेसनल रिपब्लिकनहरूले २०२५ मा वार्षिक घाटा घटाए। तर, बढ्दो ऋणको तुलनामा यो कम हो।

दशकौंदेखि घाटा विस्तार

यसको जिम्मेबारी दुवै पक्षले बाँडेका छन्। रिपब्लिकन राष्ट्रपति रोनाल्ड रेगन र जर्ज डब्ल्यू बुशको नेतृत्वमा कर कटौतीले बजेट घाटालाई फराकिलो बनायो। डेमोक्र्याट राष्ट्रपति बाराक ओबामा र जो बाइडेनले क्रमशः २००८ को वित्तीय संकट र कोभिड १९ महामारीपछि प्रोत्साहन प्याकेजहरूमार्फत खर्च बढाए।

डेमोक्रयाट राष्ट्रपति बिल क्लिन्टनले आफ्नो दोस्रो कार्यकालमा बलियो आर्थिक वृद्धि र रिपब्लिकन नियन्त्रित कांग्रेससँग सम्झौता गरेर कार्यक्रमहरूमा सुधारको कार्यक्रम अघि सारको थिए।

जनसांख्यिकीय परिवर्तनले पनि बजेटलाई तनाव दिएको छ। दोस्रो विश्वयुद्ध पछिका वर्षहरूमा जन्मिएका बेबी बूम पुस्ताले अवकाश लिँदै जाँदा सामाजिक सुरक्षा र मेडिकेयर पछाडिको ट्रस्ट कोष पातलो हुँदै गइरहेको छ। पेरोल कर राजस्व भविष्यका लाभहरू कभर गर्नमा कम छ।

रिपब्लिकनका अघिल्ला पुस्ताहरूले हकअधिकारमा परिवर्तनको लागि आह्वान गरेका छन्। तर, ट्रम्पले आफ्नो पार्टीलाई रूढिवादीबाट पन्छाउन नेतृत्व गरेका छन्।

कंग्रेसनल बजेट अधिकारीहरूका अनुसार, ट्रम्प प्रशासनले अमेरिकी राजस्व संरचनालाई परिवर्तन गरेको छ। जसमा शुल्क बढाएर र कर्पोरेट कर दरहरू घटाएर, कामदार, घरपरिवारहरूलाई कर लगाउने, व्यवसाय र लगानीकर्ताहरूबाट टाढा राख्ने दिशामा थपिएको छ।

यसले सरकारी राजस्वलाई विश्वव्यापी वित्तीय परिवर्तनहरू द्रुत रूपमा अवकाश लिने कार्यबलको बीचमा आर्थिक उत्पादनको संकुचित भागलाई आदेश दिने करको प्रकारमा बढी निर्भर बनाएको छ। यसले उच्च कमाउनेहरू भन्दा कम र मध्यम आय भएका घरपरिवारहरूतर्फ करको बोझ बढेको छ।

‘अब रिपब्लिकनहरू राजनीतिक रूपमा कठिन हकहित सुधारहरूबाट बच्न थप कर बढाउने वैकल्पिक तरिका मन पराउन थालेका छन्’ कन्जरभेटिभ क्याटो इन्स्टिच्युटमा बजेट र हकहित नीति निर्देशक रोमिना बोसियाले भनिन्।

विकासको गणना

रूढिवादीहरूले लामो समयदेखि कम कर दर र कम सरकारी निरीक्षणले लगानी र वृद्धिलाई बढावा दिन्छ भन्ने धारणा राख्दै आएका छन्। जसले गर्दा बढी कर उत्पन्न हुन्छ। गरिबी निवारण कार्यक्रमहरूको लागत कम हुन्छ। र, ऋणलाई उछिनिन्छ, यो ट्रम्पले दोर्होयाएको रणनीति हो।

वृृद्धिले यसलाई धेरै सजिलै सम्बोधन गर्नेछ, ट्रम्पले अगस्ट २१ मा एक राजनीतिक र्यालीमा जाँदै ओभल अफिसबाट भने कि उनका नीतिहरूले देशको आर्थिक उत्पादन वार्षिक २० प्रतिशत बढाउन सक्छ। जुन १९४७ पछि एक पटक मात्र हासिल भएको उपलब्धि हो। किनकि २०२० को तेस्रो त्रैमासिकमा कोभिड १९ बन्द समाप्त भएपछि अर्थतन्त्र फेरि जीवन्त भएको थियो।

उनको आशा उत्तरी क्यारोलिनामा जी–२० अर्थमन्त्रीहरूको बैठकमा संघीय रिजर्भ अध्यक्ष केभिन वार्शको सन्देशसँग टकराव भयो। ‘एआई र ठूला प्रविधि फर्महरूमा लगानीको हालको रेकर्ड स्तरले पुँजीको अभावलाई संकेत गर्दछ’ वार्सले भने ‘सरकारहरू र एआई लगानीको नेतृत्व गर्ने कम्पनीहरूलाई अर्काे लगानी डलरको लागि प्रतिस्पर्धा गर्न बाध्य पारिरहेको छ। जसले गर्दा दरहरू बढ्दै गएका छन्। सरकारको वित्तपोषण समस्याहरू झनै खराब हुँदै गएको छ।’

ट्रम्पले अभियानको क्रममा कर कटौतीले पुस्तागत खर्च कटौतीसँग जोडिने बताएका थिए। उनले हाल बन्द रहेको अमेरिकी सरकारी दक्षता विभागको नेतृत्व गर्न एलोन मस्कलाई नियुक्त गरे।

मस्कले बजेटबाट २० खर्ब (२ ट्रिलियन) डलर कटौती गर्ने वाचा गरे। एजेन्सीले अन्ततः १ खर्ब १० अर्ब डलर बचत रिपोर्ट गरेको सरकारी जवाफदेहिता कार्यालयले अतिरंजित वा अप्रमाणित दावीहरूमा भर परेको बताएको छ। ह्वाइट हाउसले निष्कर्षहरूको बारेमा टिप्पणीको लागि अनुरोधको जवाफ दिएन।

‘यो होइन कि तपाईंले कर कटौती गर्न सक्नुहुन्न। तपाईं सक्नुहुन्छ, तर तपाईंले यसलाई खर्च कटौतीसँग जोड्नुपर्छ, र तिनीहरू भएका छैनन्’ म्याकगिनीसले भने।

वर्तमान र पूर्वप्रशासन अधिकारीहरू भन्छन् कि ह्वाइट हाउसले आर्थिक प्रगति र उपभोक्ता मूल्यहरू कम गर्न चालबाजीको लागि पर्याप्त क्रेडिट पाइरहेको छैन। उनीहरूले भनेका कुराहरूले देशको वित्तीय स्थिति सुधार गर्नेछ।

तर, सेन्ट लुइसको फेडरल रिजर्भ बैंकका पूर्व प्रणाली उपाध्यक्ष विलियम एमन्सले ट्रम्पको नीतिहरूले पहिले नै चुनौतीपूर्ण वित्तीय अवस्थालाई गहिरो बनाएको बताएका छन्।

‘उनले नराम्रो गति विरासतमा पाए। यो कसैको लागि अचम्मको कुरा होइन कि यो चुनौतीपूर्ण बजेट वातावरण थियो। २०१६ मा जब उनी पदमा आए र आज पनि’ एमन्सले भने ‘उनले नराम्रो परिस्थितिलाई झनै खराब बनाए।’