सिमलबाट इथानोल उत्पादन गर्ने ११ अर्ब लगानी आउँदै,स्वीकृतिको पर्खाइमा कियान केमिकल्स

काठमाडौं। नेपालमा इथानोल उत्पादन र कृषि क्षेत्रलाई औद्योगिकरण गर्ने उद्देश्यसहित कियान केमिकल्स इन्डस्ट्रिज प्रालिले ठूलो लगानी योजना अघि बढाएको छ।

कम्पनीले सिमल तरुललाई कच्चा पदार्थका रूपमा प्रयोग गरी इथानोल उत्पादन गर्ने लक्ष्यसहित ११ अर्ब रुपैयाँ बराबरको प्रत्यक्ष वैदेशिक लगानी (एफडीआई) भित्र्याउने तयारी गरेको हो।

कियान केमिकल्स इन्डस्ट्रिज अध्यक्ष बेदप्रसाद खरेलका अनुसार कम्पनीको अवधारणा २०७८ सालदेखि सुरु भएको हो। २०७९ सालमा कम्पनी दर्ता गरी उद्योग विभागबाट आवश्यक प्रक्रिया पूरा गर्दै उत्पादन अनुमति समेत लिइसकेको उनले बताए।

‘हामीले कियान केमिकल्स र कियान एग्रिकल्चर गरी दुईवटा कम्पनी स्थापना गरेका छौँ। एउटा उद्योग स्थापना गरेर इथानोल उत्पादन गर्ने र अर्को कम्पनीमार्फत आवश्यक कच्चा पदार्थ उत्पादन गर्ने हाम्रो योजना हो,‘ खरेलले भने। नेपाल न्यूज बैंकसँगको कुराकानीमा अध्यक्ष खरेलले कम्पनीले उद्योग सञ्चालनका लागि आवश्यक प्रारम्भिक तयारी पूरा गरिसकेको जानकारी दिए।

‘सरकारले उत्पादनका लागि आशयपत्र उपलब्ध गराउने हो भने हामी तुरुन्तै इथानोल उत्पादन प्रक्रियामा जान सक्छौँ। जग्गा खरिददेखि अन्य तयारी पूरा गरिसकेका छौँ,’ उनले भने।

कियान केमिकल्सले नेपालका तीन प्रदेशमा इथानोल उत्पादन केन्द्र स्थापना गर्ने योजना बनाएको छ। कम्पनीका अनुसार कोशी, मधेश र गण्डकी प्रदेशमा गरी तीनवटा उद्योग स्थापना गरिनेछ।

रौतहटस्थित कटहरिया नगरपालिकामा करिब १० बिघा जग्गा खरिद गरिसकेको अध्यक्ष खरेलले बताए। उक्त स्थानमा उद्योग स्थापना गर्ने तयारी अघि बढाइएको छ।

‘हामीले अहिलेसम्म करिब २६ करोड रुपैयाँ लगानी गरिसकेका छौँ। जग्गा, अध्ययन, अनुसन्धान र प्रारम्भिक तयारीमा यो लगानी भएको हो,‘ उनले भने। कम्पनीमा नेपालसहित अमेरिका, बेलायत र थाइल्यान्डका लगानीकर्ता तथा विज्ञहरू सहभागी छन्।

अमेरिकाबाट खरेल आफुसहित खगेन्द्र जिसी र कला खरेलको समूह, बेलायतबाट विकास चुडाल तथा थाइल्यान्डबाट गैरआवासीय नेपाली संघका अध्यक्षसमेत रहेका सञ्जय ढकाल सहभागी रहेको उनले जानकारी दिएका छन्।

नेपालतर्फ इन्जिनियर तथा केमिस्ट बाबुराम गौतम, बाबुराम शर्मा, मनिष सापकोटा र दिनेश पौडेललगायतको समूह रहेको उनले बताए। कियान समूहले परियोजनालाई प्रभावकारी बनाउन कृषि तथा प्रशासन क्षेत्रका विज्ञलाई समेत जोडेको जनाएको छ।

कृषि विज्ञका रूपमा कृषि विभागका पूर्वसहसचिव विष्णु अर्यालले काम गरिरहेको र कृषकसँग सम्बन्धित योजना तथा उत्पादन प्रणाली विकासमा सहयोग गरिरहेको खरेलले बताए।

इथानोल उत्पादनका लागि आवश्यक कच्चा पदार्थ सुनिश्चित गर्न कियान एग्रिकल्चर स्थापना गरिएको छ। खरेलका अनुसार कम्पनीले नेपालमा सिमल तरुल खेती विस्तार गर्ने, किसानलाई तालिम दिने, बीउ उपलब्ध गराउने र उत्पादन खरिद गर्ने प्रणाली विकास गर्ने योजना बनाएको छ।

‘किसानलाई खेती गर्न सिकाउने, बीउ र आवश्यक सामग्रीका लागि सरकार तथा स्थानीय तहसँग समन्वय गर्ने र उत्पादन भएपछि बजार सुनिश्चित गर्ने हाम्रो योजना हो,‘ उनले भने। कियान एग्रिकल्चरले विभिन्न प्रदेशमा प्रशोधन केन्द्र स्थापना गर्ने योजना बनाएको छ।

किसानबाट खरिद गरिएको कासाभा प्रशोधन केन्द्रमार्फत कियान केमिकल्सको उद्योगमा कच्चा पदार्थका रूपमा आपूर्ति गरिनेछ। कम्पनीले नेपालमा एक लाख ३० हजार हेक्टर क्षेत्रफलमा सिमल तरुलखेती विस्तार गरी करिब २० लाख किसानलाई जोड्ने लक्ष्य राखेको छ।

किन रोजियो सिमल तरुल?

अध्यक्ष खरेलका अनुसार इथानोल उत्पादनका लागि विश्वका विभिन्न देशको अभ्यास अध्ययन गरेपछि नेपालका लागि सिमल तरुल उपयुक्त विकल्पका रूपमा छनोट गरिएको हो। ‘अमेरिकाले मकैबाट इथानोल उत्पादन गर्छ। तर, त्यो विशेष प्रकारको उच्च स्टार्च भएको मकै हो।

नेपालमा खाद्यान्न र औद्योगिक प्रयोगबीच प्रतिस्पर्धा नहोस् भनेर हामीले वैकल्पिक बाली खोज्यौँ,‘ उनले भने। त्यसपछि थाइल्यान्डको कासाभा उत्पादन प्रणाली अध्ययन गरेर नेपालमा यसको सम्भावना देखिएको उनले बताए।

‘थाइल्यान्डले बाहिरबाट बीउ ल्याएर सिमल तरुललाई व्यावसायिक खेतीका रूपमा विकास गरेको छ। अहिले त्यहाँ सिमल तरुलमा आधारित धेरै उद्योग सञ्चालनमा छन,’ खरेलले भने।

खरेलका अनुसार सिमल तरुल कम मेहनत र कम हेरचाहमा उत्पादन हुने बाली हो। ‘यो बलौटे माटो, कम उर्वर जमिन र मार्जिनल ल्यान्डमा पनि उत्पादन गर्न सकिन्छ। यसलाई धेरै सिँचाइ आवश्यक पर्दैन र अन्य बालीको तुलनामा जोखिम कम छ,’ उनले भने।

उनका अनुसार नेपालमा गाउँघरमा परम्परागत रूपमा तरुलका रूपमा प्रयोग हुँदै आएको सिमल तरुललाई अब औद्योगिक कच्चा पदार्थका रूपमा विकास गर्न सकिन्छ।

कियान केमिकल्सले सिमल तरुल खेतीले ग्रामीण अर्थतन्त्रमा ठूलो परिवर्तन ल्याउन सक्ने दाबी गरेको छ। ‘आज किसानले बाँदर, बँदेल, मल अभाव, पानीको समस्या जस्ता धेरै चुनौती भोगिरहेका छन्। तरुल खेतीले धेरै समस्या समाधान गर्न सक्छ,‘ खरेलले भने।

३६ स्थानीय तहसँग सहकार्य, देशभर परीक्षण खेती

कियान एग्रिकल्चरले हालसम्म ३६ वटा गाउँपालिका तथा नगरपालिकासँग सहकार्य गरेर सिमल तरुल खेती परीक्षण सुरु गरेको जनाएको छ। कम्पनीले चीन, थाइल्यान्ड, भारत तथा नेपालका रैथाने जातका बीउ ल्याएर परीक्षण गरिरहेको छ।

‘चितवनदेखि सर्लाही हुँदै इलामसम्म किसानलाई बीउ वितरण, तालिम र खेती प्रविधिबारे जानकारी दिइरहेका छौँ,’ खरेलले भने। कम्पनीले किसानलाई निःशुल्क तालिम दिँदै आएको र उत्पादनपछि खेतमै पुगेर प्राविधिक सहयोग गर्ने गरेको जनाएको छ।

खरेलले सरकारलाई इथानोल उद्योगका लागि स्पष्ट नीति र सहज वातावरण बनाउन आग्रह गरेका छन्। सरकारले लगानी ल्याउन आह्वान गर्छ, तर लगानी गर्ने वातावरण पनि बनाउनुपर्छ,’ उनले भने।

उनका अनुसार सरकारले सिमल तरुलको मूल्य निर्धारण, बीउ तथा कृषि सहयोग प्रणाली र उद्योग सञ्चालनका लागि आवश्यक सम्झौता सुनिश्चित गरिदिए निजी क्षेत्रले ठूलो लगानी गर्न तयार रहेको बताए।