२४ सै घण्टा सेयर अर्डर सुविधा: तर लगानीकर्ता अनिच्छुक, नासाबाहेकले ल्याएनन् सुविधा

काठमाडौँ: नेपाल स्टक एक्सचेन्ज (नेप्से) ले नियमित कारोबार समयभन्दा बाहिर पनि सेयर खरिद–बिक्रीको अर्डर राख्न सकिने व्यवस्था गरे पनि त्यसप्रति ब्रोकर कम्पनी र लगानीकर्ताको चासो देखिएको छैन।

विनियमावलीमा व्यवस्था भएको तीन महिना बितिसक्दा पनि अधिकांश ब्रोकर कम्पनीले ‘आफ्टर मार्केट अर्डर’ सुविधा सञ्चालनमा ल्याएका छैनन्। लगानीकर्ताहरू इच्छुक नदेखिएपछि ब्रोकरहरूले यस्तो सुविधा नल्याएका हुन्।

नेप्सेले धितोपत्र कारोबार सञ्चालन (चौथो संशोधन) विनियमावली, २०८२ जारी गर्दै आफ्टर मार्केट अर्डरको व्यवस्था गरेको थियो। उक्त संशोधित विनियमावली २०८३ वैशाख ७ गतेदेखि लागू भएको हो।

विनियमावलीले नियमित कारोबार समयअघि वा पछि पनि लगानीकर्ताले ब्रोकरको प्रणालीमार्फत सेयर खरिद तथा बिक्रीको अर्डर राख्न सक्ने व्यवस्था गरेको छ। तर नियमित कारोबार समयभन्दा बाहिर अर्डर लिन सकिने सुविधा कार्यान्वयनमा ल्याउन अधिकांश ब्रोकरले चासो नदेखाएका हुन्।

नेप्से स्रोतका अनुसार हालसम्म कुनै पनि ब्रोकर कम्पनीले उक्त सुविधा सञ्चालनमा ल्याएको जानकारी नेप्सेलाई गराएका छैनन्। ब्रोकर नम्बर ५८ नासा सेक्युरिटिजले भने वैशाखदेखि नै आफ्टर मार्केट अर्डर सुविधा सञ्चालनमा ल्याएको जनाएको छ।

‘हालसम्म कुनै पनि ब्रोकरले यो फिचर सञ्चालनमा ल्याएको जानकारी नेप्सेलाई दिएका छैनन्,’ नेप्से स्रोतले भन्यो, ‘लगानीकर्ताले माग गरे ब्रोकरले पनि सञ्चालनमा ल्याउने हो। माग नै नआएकाले यो सुविधा सञ्चालनमा नआएको हुन सक्छ।’

नेप्सेका अनुसार नयाँ व्यवस्था ल्याउनुको मुख्य उद्देश्य नियमित कारोबार समयभित्र अर्डर राख्न नसक्ने लगानीकर्तालाई पनि सेयर बजारमा पहुँच दिनु हो। विशेषगरी विदेशमा रहेका नेपाली तथा नेपालमै रहेर विभिन्न कारणले बिहान ११ बजेदेखि दिउँसो ३ बजेसम्मको नियमित कारोबार अवधिमा अर्डर राख्न नसक्ने लगानीकर्तालाई लक्षित गरी यो सुविधा ल्याइएको हो।

हाल नेप्सेमा नियमित सेयर कारोबार बिहान ११ बजेदेखि दिउँसो ३ बजेसम्म सञ्चालन हुन्छ। नयाँ व्यवस्थाअनुसार लगानीकर्ताले उक्त समयअघि वा पछि पनि ब्रोकरको प्रणालीमा खरिद वा बिक्रीको आदेश राख्न सक्छन्। ब्रोकरले प्राप्त आदेशलाई समय प्राथमिकताका आधारमा राखी नियमित कारोबार सुरु भएपछि क्रमशः नेप्सेको प्रणालीमा प्रविष्ट गर्नुपर्ने व्यवस्था छ।

तर आफ्टर मार्केट अर्डरमार्फत राखिने आदेशमा मूल्यसम्बन्धी सीमा पनि तोकिएको छ। विनियमावलीअनुसार यस्तो आदेश प्रविष्ट गर्दा अघिल्लो कारोबार दिनको अन्तिम कारोबार मूल्यभन्दा १५ प्रतिशतभन्दा बढी वा कम हुने गरी आदेश राख्न पाइँदैन।

अधिकांश ब्रोकरले सुविधा सञ्चालनमा नल्याए पनि नासा सेक्युरिटिजले भने आफ्टर मार्केट अर्डर प्रभावकारी रूपमा प्रयोग भइरहेको जनाएको छ।

ब्रोकर नम्बर ५८ नासा सेक्युरिटिजका प्रबन्ध निर्देशक मदन पौड्यालले कम्पनीले वैशाखदेखि नै यो सुविधा सञ्चालनमा ल्याएको बताए। उनका अनुसार लगानीकर्ताले आफ्टर मार्केट अर्डरलाई राम्रोसँग प्रयोग गरिरहेका छन्।

‘यो फिचर हामीले सञ्चालनमा ल्याइसकेका छौँ। अर्डर एकदम धेरै आउने गरेका छन्,’ पौड्यालले भने।

उनका अनुसार नियमित कारोबार समयमा बजार हेर्न वा अर्डर राख्न नसक्ने लगानीकर्ताका लागि आफ्टर मार्केट अर्डर उपयोगी भएको छ। विशेषगरी कार्यालय समय, विदेशमा रहेका लगानीकर्ता तथा अन्य व्यस्तताका कारण नियमित कारोबार समयमा अर्डर राख्न नसक्नेहरूका लागि यो सुविधा उपयोगी हुने उनको भनाइ छ।

नेप्सेले नयाँ व्यवस्था ल्याए पनि यसको प्रयोग विस्तार नहुनुले सुविधा र वास्तविक बजार मागबीचको अन्तर देखाएको छ। ब्रोकर संघका पुर्व अध्यक्ष तथा ब्रोकर नं ३५ का सञ्चालक भरत रानाभाटका अनुसार अन्य ब्रोकरले पनि छिटै यो फिचर सञ्चालनमा ल्याउने छन्।

यो सेवा सञ्चालनमा ल्याएर आफुहरुलाई कुनै बेफाइदा नहुने उनले बताए। ‘यो व्यवस्थाले सबैलाई फाइदा नै हुन्छ, कसैलाई नोक्सान हुँदैन। यो फिचर सिस्टममा समावेश गर्दा राम्रो नै हुन्छ। हामीले पनि छिटै यो व्यवस्था लागु गर्छौँ,’ उनले भने।

हाल ९२ वटा ब्रोकर कम्पनी सञ्चालनमा छन्। तर विनियमावली लागू भएको तीन महिना बितिसक्दा पनि नासा सेक्युरिटिजबाहेक अन्य ब्रोकरले आफ्टर मार्केट अर्डर सुविधा सञ्चालनमा ल्याएको औपचारिक जानकारी नेप्सेलाई दिएका छैनन्।

नियमित कारोबार समयबाहिर अर्डर राख्न सकिने व्यवस्था आफैँमा नयाँ भए पनि यसको प्रभावकारिता भने लगानीकर्ताको माग र ब्रोकरको कार्यान्वयनमा निर्भर हुनेछ।

त्यसैले नेप्सेले सुविधा ल्याउने मात्र नभई यसको प्रयोग बढाउन लगानीकर्तामा जानकारी विस्तार गर्ने र ब्रोकर कम्पनीलाई आवश्यक प्राविधिक सहजीकरण गर्ने विषयमा समेत ध्यान दिनुपर्ने देखिन्छ।