२६ अर्ब लगानीमा तमोर मेवा जलविद्युत आयोजना बन्दै, सुरुङ खन्न टीबीएम प्रयोग हुने

काठमाडौं- पछिल्लो समय निजी लगानीमा ठूला जलविद्युत आयोजना निर्माण हुन थालेका छन्। जलविद्युतमा नेपाली लगानीकर्ताको क्षमता विस्तार भइरहेको छ।

निजी लगानीमा स्थापना भएको स्पार्क हाइड्रोइलेक्ट्रिक कम्पनी लिमिटेडले १४५ मेगावाटको तमोर–मेवा जलविद्युत आयोजना बनाउन लागेको छ।

नदीको वहावमा आधारित (आरओआर) आयोजना बनाउन २५ अर्ब ७३ करोड ८० लाख रुपैयाँ लाग्ने अनुमान गरिएको छ। कूल लागत मध्ये १९ अर्ब ३० करोड रुपैयाँ बैंकको ऋण र बाँकी छ अर्ब ४३ करोड ८० लाख रुपैयाँ संस्थापकहरुको स्वपुँजी (इक्विटी) लगानी हुने कम्पनीले जनाएको छ।

७५ प्रतिशत बैंकको ऋण र बाँकी २५ प्रतिशत स्वपुँजी हुने गरी लगानी संरचना तयार पारिएको स्पार्कले जनाएको छ । आयोजना बनाउन आवश्यक वित्तीय व्यवस्थापनको काम अन्तिम चरणमा पुगेको र एक महिनाभित्र पुरा हुने स्पार्कका अध्यक्ष भानेन्द्रकुमार लिम्बुले नेपाल क्लिक्सलाई बताए।

उनले नबिल, सिद्धार्थ र ग्लोबल आईएमई मध्ये कुनै बैंकको अगुवाईमा १९ अर्ब रुपैयाँ वित्तीय व्यवस्थापन हुने जानकारी दिए। आयोजना आगाम २०८५ असोजमा सम्पन्न गर्ने लक्ष्य लिएको सुनाए।

कम्पनीले १९ अर्ब ३० करोड रुपैयाँ ऋणको रेटिङ गराएको छ। स्पार्कले डबल बी माइनस स्कोर पाएको छ।

कुल आवश्यक ऋणको २६ प्रतिशतका लागि अवधि पत्रमा हस्ताक्षर गरिएको छ र बाँकी ऋण भागको लागि वित्तीय बन्दोबस्त अझै प्राप्त भएको छैन। गत असारसम्म संस्थापकहरुले आवश्यक इक्विटीको १५ प्रतिशत खर्च गरिसकेका छन्।

कूल अनुमानित लागत आधार मान्दा आयोजना बनाउन प्रतिमेगावाट १७ करोड ८० लाख रुपैयाँ लाग्ने देखिएको छ। लागतको हिसावले आयोजना सस्तो देखिएको छ।  आयोजनाबाट वार्षिक ८२ करोड युनिट विद्युतीय ऊर्जा उत्पादन हुने अध्ययनले देखाएको छ।

प्राधिकरणले विकासकर्ता स्पार्कसँग बर्खाको ६ महिनामा प्रतियुनिट ४.८० र सुक्खायाममा ८.४० रुपैयाँमा पीपीए गरेको छ। कम्पनीले वार्षिक ३ प्रतिशतका दरले ८ पटकसम्म साधारण मूल्यवृद्धि पाउने भएको छ।

१२८ मेगावाटको लेउ वा देउ (टेक अर पे) मा विद्युत खरिद सम्झौता (पीपीए) भएको छ। बाँकी १७ मेगावाट पीपीए हुन बाँकी रहेको स्पार्कले जनाएको छ।

आवश्यक व्यावसायिक सञ्चालन मितिभित्र आयोजना सम्पन्न भएन भने कम्पनीले ढिलाइ जरिवाना तिर्नुपर्नेछ। यसबाहेक ६ महिनादेखि १८ महिनासम्म ढिलाइ भयो भने, ट्यारिफ दर वृद्धिमा प्रतिबन्धात्मक लाग्नेछ।

सरकारले पहिलो १० वर्ष पुरै कर छुट र थप पाँच वर्ष आधा गरी १५ वर्ष कर सहुलियत दिएको छ। यसबाट आयोजनाले लाभ पाउनेछ ।

परियोजना निर्माणको प्रारम्भिक चरणमा छ र अहिलेसम्मको भौतिक प्रगतिमा पहुँच सडक निर्माण पूरा हुनु र आवश्यक जग्गाको लगभग ७० प्रतिशत अधिग्रहण समावेश छ। बैंकसँग ऋण सम्झौता हुन बाँकी रहे पनि स्वपुँजीबाट २२ प्रतिशत काम पुरा गरेको अध्यक्ष लिम्बुले बताए।

परियोजनाबाट उत्पादित बिजुली ६.३ किलोमिटर लामो प्रसारण लाइनबाट २२० केभी हाङपाङ (ढुङ्गेसाँगु) सबस्टेशनमा जोड्न प्रस्ताव गरिएको छ। यो सबस्टेशन सञ्चालनमा आइसकेको छ।

पाँच किलोमिटर सुरङ खन्न टनेल बोरिङ मेशिन (टीबीएम) प्रयोग हुने अध्यक्ष लिम्बुले जानकारी दिए।

ऊर्जा, जलस्रोत तथा सिँचाइ मन्त्रालयले स्पार्कलाई विद्युत उत्पादन इजाजतपत्र (लाइसेन्स) दिइसकेको छ।

मेवाखोलाको पानीसमेत तमोर नदीमा मिसाएर बनाइने उक्त आयोजनाको काम सुरु भएको पाँच वर्षभित्र बिजुली उत्पादन गर्ने लक्ष्य छ।

आयोजनाबाट फुङ्लिङ नगरपालिका वडा नम्बर १, २, ३ र ९, मिक्वाखोला गाउँपालिका वडा नम्बर १, २ र ३, मेरिङ्देन वडा नम्बर ३ तथा आठराई त्रिवेणी गाउँपालिका वडा नम्बर २, ३ र ५ प्रभावित हुनेछ।

स्पार्कले यसअघि नै प्रभावित क्षेत्रमा सार्वजनिक सुनवाइ तथा वातावरणीय प्रभाव मूल्यांकन (इआइए) लगायत सबै कार्य सम्पन्न गरिसकेको जनाएको छ। आयोजनाको शिल्यान्यास २०८१ जेठमा भएको हो।