अमेरिकामा ‘सटडाउन’ हुँदा विश्वभर निरन्तर बढ्दै सुनको मूल्य, बजारमा कृत्रिम अभाव

काठमाडौँ। पछिल्लो समय निरन्तर बढ्दै गएको सुनको मूल्यले बुधबार नेपाली बजारमा नयाँ कीर्तिमानी बनाएको छ। मंगलबार ८ हजार १०० रुपैयाँ बढेर सुनको मूल्य प्रतितोला दुई लाख ४८ हजार ५०० रुपैयाँ पुगेको नेपाल सुनचाँदी व्यवसायी महासंघले जनाएको छ। यो हालसम्मकै उच्च मूल्य हो।

अघिल्लो साता आइतबारदेखि बिहीबारसम्म लगातार रेकर्ड बनाएको सुनले बुधबार पुनः उच्च मूल्यको नयाँ रेकर्ड बनाएको हो।

अन्तर्राष्ट्रिय बजारमै सुनको मूल्य निरन्तर बढिरहेकाले यसको असर स्थानीय बजारमा देखिएको हो। अमेरिकी सरकारले कर्मचारीलाई तलव दिन नपाएपछि कार्यालय बन्द हुँदा यसको असर सुन बजारमा परेको नेपाल सुनचाँदी व्यवसायी महासंघका पूर्वअध्यक्ष तेजरत्न शाक्य बताउँछन्।

‘प्रमुख एक कारण अमेरिकामा भएको सटडाउन हो,’ उनले भने। अमेरिकाले चीनलाई सय प्रतिशत कर वृद्धिपछि समस्या देखिएको छ।

अमेरिकी संसद् कङ्ग्रेसको माथिल्लो सदन सिनेटबाट बजेट पास गर्ने प्रयास असफल भएपछि अमेरिकामा यतिबेला’गभर्न्मन्ट शटडाउन’को स्थिति रहेको छ। ‘अमेरिकामा बजेट पास नभएर सटडाउनको अवस्था आएपछि कर्मचारीले तलव पाएका छैनन्, आर्थिक गतिविधि सुस्त छ। अमेरिकी अर्थतन्त्रमा समस्या देखिएपछि त्यसको असर विश्वभर देखिएको छ, सुनको मूल्य वृद्धिको र कमजोर हुन पुगी सुनको मूल्य बढिरहेको छ,’ उनले भने।

अहिले अमेरिकी संसदले बजेट पारित नगर्दा कर्मचारी अहिले वेतलवी विदामा बसेका छन्। यसले गर्दा अमेरिकाको अर्थतन्त्र कमजोर हुन गई सुरक्षित ठानेर लगानीकर्ताले लगानी बढाउँदा सुनको भाउ आकासिएको उनको भनाई छ।

आज अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा सुनको मूल्य प्रतिऔँश ४१६८ डलर पुगेको छ। उक्त मूल्य चाँडै ४२ सय डलर पुग्ने र स्थानीय बजारमा सुनको मूल्य प्रतितोला साढे दुई लाख नाघ्ने अनुमान रहेको उनले बताए।

निरन्तर सुनको मूल्य बढ्न थालेपछि स्थानीय बजारमा सुनको कृत्रिम अभाव देखिएको छ। अहिले बजारमा सुन पाउन छाडेको महासंघका पूर्वअध्यक्ष शाक्यले नेपाल क्लिक्सलाई बताए। सुनको कालोबजारी हुँदा पनि सरकार र व्यवसायीले चासो नदेखाएको आरोप उनले लगाएका छन् । गत साता नेपाल राष्ट्र बैंकले सुन आयातको कोटा बढाएपछि सुनको कालोबजारी हुन थालेको उनको भनाई छ। हाल वाणिज्य बैंकले दैनिक २० किलो आयात गर्दै आएकामा बढाएर २५ किलो बनाइएको छ।

राष्ट्र बैंकले एकीकृत परिपत्र–२०८१ मा संशोधन गरेर आयात गर्न सकिने सुनको दैनिक परिमाण २५ केजी बनाएको हो।

यस्तो सुन नेपाल बैंकर्स संघको सिफारिसमा वाणिज्य बैंकहरूले मात्र आयात गर्न सक्नेछन्। बैंकहरूले १००, २०० र ५०० ग्रामसम्मका परिमाणमा सुन आयात गरी बिक्री वितरण गर्नुपर्ने व्यवस्था रहेको छ।

सुन खरिद गर्ने सुनचाँदी व्यवसायी संघहरूले तोक्ने खुद्रा मूल्य वाणिज्य बैंकहरूबाट खरिद भएको मूल्यमा ०.५० प्रतिशतभन्दा बढी नहुने व्यवस्था छ।

सुनचाँदी व्यवसाय गर्ने व्यवसायीले चाँदीका गरगहना, कलात्मक वस्तु आदि बनाउन औद्योगिक कच्चा पदार्थको रूपमा आफ्नै प्रयोजनको लागि चाँदी आयात गर्दा एकपटकमा तीन लाख डलर वा सो बराबरको अन्य परिवत्र्य विदेशी मुद्राको सीमासम्म सटही सुविधा प्रदान गर्न सक्ने व्यवस्था रहेको छ।

व्यवसायीले चाँदी आयात गर्दा प्रतिपटक अमेरिकी डलर एक लाख वा सो बराबरको अन्य परिवत्र्य विदेशी मुद्राको सीमासम्म सटही सुविधा प्रदान गर्न सकिने व्यवस्था राष्ट्र बैंकले गरेको छ।