नेपालको राजनीति र कुरुक्षेत्रको क्षण

महाभारतका दुई पात्र सधैं मेरो मनमा रहिरहे, युयुत्सु र विकर्ण।

दुवै कौरव थिए।
दुवै विवेकी थिए।
र, दुवै धर्ममा विश्वास राख्थे।

दुर्योधनकै भाइ विकर्णले जुवाको सभामा द्रौपदीमाथि भइरहेको अन्यायविरुद्ध आवाज उठाएका थिए। उनले त्यस घटनाको वैधानिकता र नैतिकतामाथि प्रश्न उठाए, जब सम्पूर्ण सभा मौन थियो। तर कुरुक्षेत्रको युद्ध सुरु हुँदा उनले अन्ततः कौरव पक्ष नै रोजे। गलत ठानेको पक्षको पक्षमा लड्दै उनी भीमको हातबाट मारिए।

युयुत्सुले भने फरक निर्णय गरे। निर्णायक घडीमा उनले कौरव छोडे र पाण्डव पक्ष रोजे। सजिलो भएर होइन। सुरक्षित भएर होइन। तर रगत, पद र सुविधा भन्दा धर्म ठूलो ठानेर।

महाभारतले एउटा असहज सत्य देखाउँछ, अन्यायविरुद्ध बोल्नु मात्र पर्याप्त हुँदैन। अन्तिम निर्णय नै निर्णायक हुन्छ।

आज नेपालको राजनीति पनि आफ्नै कुरुक्षेत्रको मोडमा आइपुगेको छ।  एकातिर कांग्रेस र एमालेजस्ता पुराना सत्ताकेन्द्र छन्, जहाँ देउवा र ओलीको सहकार्य विचारभन्दा बढी सत्ताको संरक्षणबाट निर्देशित देखिन्छ। अर्कोतिर वैकल्पिक शक्तिहरू छन्—पूर्ण नभए पनि परिवर्तन, जवाफदेहिता र सार्वजनिक जीवनको गरिमाको मागबाट प्रेरित।

यस्ता मोडमा इतिहासले आफ्नै युयुत्सु र विकर्ण जन्माउँछ।

पुराना संरचनाभित्र बसेर भ्रष्टाचारको विरोध गर्ने, गलत निर्णयको प्रतिरोध गर्ने र सुधारको पक्षमा बोल्ने नेताहरूले अब निर्णय गर्नुपर्ने समय आएको छ। के उनीहरू निष्ठाको नाममा भित्रै बसिरहने छन् र एक जर्जर संरचनासँगै पिसिने छन्? कि बाहिर निस्केर त्याग स्वीकार्दै जनताको पक्षमा उभिने छन्?

बलरामझैँ तीर्थयात्रामा निस्किएर युद्ध टार्नु नेतृत्व होइन। नैतिक द्वन्द्वको समयमा मौनता र तटस्थता पनि निर्णय नै हो। यो महत्वाकांक्षाको कुरा होइन। यो साहसको कुरा हो।

गगन थापा, विश्वप्रकाश शर्मा र योगेश भट्टराईजस्ता नेताहरूले गहिरो आत्ममन्थन गर्नुपर्ने बेला यही हो। इतिहासले उनीहरूलाई पार्टी बैठकभित्रका भाषणबाट होइन, निर्णायक क्षणमा कुन पक्ष रोजे भन्ने आधारमा मूल्यांकन गर्नेछ।

महाभारतले सम्झाउँछ– धर्म सधैं कुर्दैन। युद्ध सुरु भएपछि उभिने ठाउँ रोज्नैपर्छ।