‘अर्थतन्त्रको ऐना’ मानिने दोस्रो राष्ट्रिय आर्थिक गणना २०८२ को तयारी तीव्र: ५ हजार जनशक्ति परिचालन हुने

काठमाडौँ: नेपालको अर्थतन्त्रको वास्तविक आकार र संरचना पत्ता लगाउने उद्देश्यका साथ राष्ट्रिय तथ्यांक कार्यालयले ‘दोस्रो राष्ट्रिय आर्थिक गणना २०८२’ औपचारिक तयारी सुरु गरेको छ। सोमबार काठमाडौँमा एक कार्यक्रम आयोजना गर्दै कार्यालयले गणनाको आधिकारिक लोगो र ‘अर्थतन्त्र मापनका लागि आर्थिक गणना’ भन्ने मुख्य नारा सार्वजनिक गरेको हो।

नेपाल सरकारले वि.सं. २०७५ सालमा पहिलो पटक आर्थिक गणना गरेको थियो। त्यसको ७ वर्षपछि हुन लागेको यो दोस्रो शृंखलाको गणना आगामी २०८२ चैत १ गतेदेखि सुरु भई २०८३ असार मसान्तसम्म देशभर सञ्चालन हुनेछ।

नीति निर्माणको मेरुदण्ड बन्नेछ गणना
कार्यक्रममा बोल्दै प्रमुख तथ्यांक अधिकारी डा. कमल प्रसाद पोखरेलले यो गणना केवल तथ्यांक संकलन मात्र नभई मुलुकको आर्थिक नीति र विकास रणनीतिको मेरुदण्ड हुने बताएका छन्। उनले भने, ‘हामीले लोगो र नारा सार्वजनिक गरेसँगै यो तथ्यांकीय महाअभियानको औपचारिक ढोका खोलेका छौँ। यसले देशको कुल गार्हस्थ्य उत्पादनको मापनलाई थप वैज्ञानिक बनाउन र राष्ट्रिय लेखाको आधार वर्ष परिवर्तन गर्न ठोस आधार दिनेछ।’

५ हजार जनशक्ति र डिजिटल पद्धति
यस पटकको गणनालाई आधुनिक र प्रविधिमैत्री बनाउन कार्यालयले विशेष तयारी गरेको छ। उप–प्रमुख तथ्यांक अधिकारी एवं प्रवक्ता ढुण्डीराज लामिछानेका अनुसार गणनाका लागि देशभर सुपरिवेक्षक र गणक गरी करिब ५ हजार जनशक्ति करारमा भर्ना गरिनेछ।

‘हामीले यसपटक ट्याब्लेटमार्फत तथ्यांक संकलन गर्ने पद्धतिका साथै ठुला व्यावसायिक प्रतिष्ठानका लागि ई–सेन्सस को व्यवस्था गरेका छौँ,’ लामिछानेले भने। तथ्यांक संकलनका लागि ७७ जिल्लामा ८४ वटा जिल्ला आर्थिक गणना कार्यालय स्थापना गरिनेछ।

के–के समेटिन्छ गणनामा?
यस गणनाले अन्तर्राष्ट्रिय औद्योगिक वर्गीकरण अनुसारका २१ क्षेत्रमध्ये १८ वटा प्रमुख क्षेत्रलाई समेट्नेछ। जसमा उद्योग, व्यापार, निर्माण, शिक्षा, स्वास्थ्य, होटल तथा रेस्टुरेन्ट लगायतका औपचारिक र अनौपचारिक दुवै क्षेत्रका व्यवसायहरू पर्दछन्। यद्यपि, व्यक्तिगत उपभोगका लागि गरिने कृषि कार्य, सार्वजनिक प्रशासन, रक्षा र घरमा राखिने घरेलु कामदार जस्ता क्षेत्रलाई भने यस गणनाबाट बाहिर राखिएको छ।

विगतको नतिजा र वर्तमानको लक्ष्य
वि.सं. २०७५ को पहिलो आर्थिक गणनाले नेपालमा ९ लाख २३ हजार ३५६ व्यावसायिक प्रतिष्ठान रहेको र त्यसमा ३२ लाख २८ हजारभन्दा बढी मानिस संलग्न रहेको देखाएको थियो। जसमा करिब ३० प्रतिशत महिला व्यवस्थापक रहेको पाइएको थियो। दोस्रो गणनाले कोभिड–१९ पछि अर्थतन्त्रमा आएको परिवर्तन र नयाँ उदाउँदो डिजिटल अर्थतन्त्रको प्रभावलाई समेत उजागर गर्ने अपेक्षा गरिएको छ।

उद्योगी व्यवसायीलाई आह्वान
तथ्यांक कार्यालयले गणनाका क्रममा गणकहरूलाई आफ्नो व्यवसायको वास्तविक लगानी, रोजगारी र उत्पादनको विवरण उपलब्ध गराउन सम्पूर्ण उद्योगी, व्यवसायी र सरोकारवालाहरूलाई आग्रह गरेको छ। संकलन गरिएको व्यक्तिगत वा संस्थागत विवरणको गोपनीयता पूर्ण रूपमा सुरक्षित रहने र यो केवल योजना निर्माणका लागि मात्र प्रयोग गरिने कार्यालयले स्पष्ट पारेको छ।

यो गणनाको नतिजा २०८३/८४ को सुरुदेखि नै चरणबद्ध रूपमा सार्वजनिक गर्ने लक्ष्य राखिएको छ।