२०८३ मङ्सिर ६ गते आईतबार

ट्रम्प, सी र पुटिन शिखरवार्ताः शक्तिशाली र दयनीय एक ‘पोटेम्किन याल्ता’ दृश्य

 |  पल क्रुगम्यान
Sanket

पल क्रुगम्यान

काठमाडौँ, मङ्सिर ६
Capture

हालै चीनको सेन्जेन सहरमा सम्पन्न शिखर वार्ता र त्यसपछिका घटनाक्रमबारे एउटा छोटो टिप्पणी राख्ने विचार गरें।

स्पष्ट रूपमा राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प र रसियाका राष्ट्रपति भ्लादमिर पुटिन दुवै चाहन्थे कि सेन्जेनमा भएको यो भेटघाट सन् १९४५ को याल्ता सम्मेलन जस्तो देखियोस—जहाँ दोस्रो विश्वयुद्धमा जितको नजिक पुगेका तीन महाशक्ति राष्ट्रहरु अमेरिका, बेलायत र रुसका नेताहरूले विश्वलाई आपसमा बाँडफाँड गरेका थिए।

वास्तविकता के हो भने सन् २०२६ को उत्तरार्ध सन् १९४५ को पूर्वाधभन्दा नितान्त फरक छ। र, कम्तीमा चिनियाँ पक्षले यो भिन्नतालाई राम्ररी बुझेको थियो। सबैभन्दा पहिले, रुस अब कुनै महाशक्ति राष्ट्र होइन।
क्रयशक्तिको हिसाबले समायोजन गर्ने हो भने यी संख्याहरू अलि फरक देखिन्छन्। जसमा चीन पहिलो हो। तर, विश्व अर्थतन्त्रमा रूस प्रमुख खेलाडी मात्र होइन।

पुटिनले युक्रेनमा आक्रमण गर्नुअघि अमेरिकाको दायाँपट्टि धेरै मानिसहरूले कल्पना गरेका थिए कि रूस कम्तिमा एक सैन्य महाशक्ति हो। आखिर, रूसीहरू पुरुषार्थी थिए। तिनीहरू ब्युँझिएका थिएनन् पक्कै पनि तिनीहरू योद्धाको नैतिकता र घातकतामा महान थिए।

तर, तिनीहरू युक्रेनलाई जित्न असफल भएका छन्। र, वास्तवमा आफ्नो युद्ध हारिरहेका देखिन्छन्। शिखर सम्मेलनको ठीक अघि युक्रेनीहरूले उनको प्रिय केर्च पुलको केन्द्रीय स्पान भत्काएर पुटिनको युद्ध कति नराम्रोसँग चलिरहेको छ भनेर देखाएका थिए।

चिनियाँहरूले संसारमा रूसको वास्तविक स्थान बुझेका छन्। शाब्दिक रूपमा पुटिनलाई औपचारिक भोजमा सी र ट्रम्पसँग राखेनन् तिनीहरूले उनलाई बच्चाहरूको टेबलमा बसाए।

यसको विपरीत, अमेरिका एक महान शक्ति हो, विशाल, उत्पादक अर्थतन्त्र र ठूलो सेनाको साथ। यद्यपि, हाम्रो आर्थिक शक्ति ट्रम्पले कल्पना गरेको भन्दा कम छ। यस बिन्दुमा विश्वका धेरैजसो देशहरूले महसुस गरेका छन् कि यो ट्रम्पको करको सामना गर्न सक्छ, र उनको आर्थिक धम्कीलाई बेवास्ता गर्दछ।

यसैबीच, हाम्रो सेना पिट हेग्सेथको नेतृत्वमा यसको क्षमता धेरै ह्रास भएको छ। अमेरिकाले इरानविरुद्ध ट्रम्पको युद्धमा उल्लेखनीय रूपमा खराब प्रदर्शन गरेको छ। जबकि यसको उन्नत हतियारको भण्डार घटाउँदै छ।
अमेरिकामा अझै पनि एक राष्ट्रको रूपमा धेरै शक्तिहरू छन्। तर, ट्रम्प आफैंमा कमजोर नेता हुन्। जसको पार्टीले आधा शताब्दीमा सबैभन्दा खराब मध्यावधि हार बेहोरेको छ। र, अन्य राष्ट्रहरूले मूल रूपमा उनलाई गम्भीरतापूर्वक लिन छोडेका छन्।

जब पेन्टागनका शीर्ष नीति अधिकारीले युक्रेनको रूसमा लामो दूरीको हमला गर्ने नीतिको आलोचना गरे। जर्मनीका रक्षामन्त्री बोरिस पिस्टोरियसले यसलाई धेरै मूर्खतापूर्ण भनेका छन्।

पिस्टोरियसले पछि आफ्नो भाषाको लागि माफी मागे। तर, सारमा पछि हटेनन्। सेन्जेनमा भएको बैठक, त्यसबेला एक प्रमुख घटना हुने भनिएको थियो। तर, पोटेमकिन याल्ता बन्यो।

अर्थात् यसले एक महान शक्ति शिखर सम्मेलनको मुखौटा प्रस्तुत गर्यो। वास्तविकता यो थियो कि यो एक साँच्चै शक्तिशाली निरंकुश सी र दुई विश्व नेताहरू पुटिन र ट्रम्पबीचको बैठक थियो।

(क्रुगम्यान नोबेल पुरस्कार विजेता अमेरिकी अर्थशास्त्री हुन्)

प्रकाशित: २०८३ मङ्सिर ६ गते आईतबार ०४:४१
प्रतिक्रिया

थप समाचार

नेपाल प्रहरी जनताको सेवक हुने कि जनताको त्रासदिमा रमाउने?

मुलुकको सुरक्षा, जनचेतना, सामाजिक न्याय र अमनचयनको विषयलाई समाजशास्त्रको दृष्टिबाट हेर्दा नेपाल प्रहरी केवल एक ‘कानुन कार्यान्वयन गर्ने निकाय’ मात्र नभई राज्यको राजनीतिक, आर्थिक र सांस्कृतिक...

रेमिटेन्सले उज्यालिएको घर, उजाडिएको गाउँ

एउटा समय थियो सबै आधारहरू हामीसँग थिए, तर आर्थिक आधार हाम्रो कमजोर थियो। अहिले अवस्था उल्टिएको छ। आर्थिक आधार पहिलेभन्दा राम्रो छ, तर अरू सबै आधारहरू कमजोर र धराशयी बन्दै गएका छन्।

डिजिटल युगमा समाजः एआईले मौलिक पहिचान र स्थानीय ज्ञानको सीमान्तीकरण हुने खतरा

मानव सभ्यताको विकासक्रममा प्रविधि र समाज सधैं एक अर्काका परिपूरक रहँदै आएका छन्। औद्योगिक क्रान्तिदेखि सूचना प्रविधिको विकाससम्म आइपुग्दा समाजले अनेकौं फड्को मारेको छ। तर, एक्काइसौं शताब्दीको...

इन्द्रजात्रासँग जोडिएका मिथ र तिनको ऐतिहासिक–व्यावहारिक सत्यता

काठमाडौँमा नेवार समुदायको परम्परागत र सांस्कृतिक रूपमा अत्यन्त ठूलो महत्व बोकेको इन्द्रजात्रा (येँयाः पुन्हि) बारे विभिन्न पौराणिक मान्यता, जनश्रुति (पुरानो भनाइ) तथा ऐतिहासिक सत्यताहरू जोडिएका...

भोटेकोशीको कहरपछि उद्धारका ११ दिन: जंगलदेखि सुरुङसम्मको खोजी यात्रा

सुरुङभित्रको कठिन खोजी तथा उद्धार कार्य अर्को चुनौतीपूर्ण अध्याय थियो। खोजीको सबैभन्दा चुनौतीपूर्ण चरण आयोजनाका भूमिगत संरचनामा प्रवेश गरेपछि सुरु भयो। डिस्यान्डर बेसिनमा पानी जमेको थियो।...
New Project – 2026-11-18T133215.819
उद्योग

जलविद्युत्‌मा आक्रामक पिपुल्स हाइड्रोपावर, १२८ मेगावाटका ४ आयोजनामा लगानी

कम्पनीले आफ्नै स्वामित्वमा रहेको ५७ मेगावाटको हिमचुली दोर्दी जलविद्युत आयोजना, २१.४ मेगावाटको इंखुखोला जलविद्युत आयोजना, २७.९ मेगावाटको मिडिल इंखुखोला र २१.४ मेगावाटको न्यादी फिदी जलविद्युत...
News 3 (1).psd (26)
विचार

थुप्रिएको तरलता, सुस्ताएको लगानी: नेपाली अर्थतन्त्रको ‘प्याराडक्स अफ प्लेन्टी’

नेपाल ठ्याक्कै उल्टो, अनौठो र विरोधाभासपूर्ण आर्थिक मोडमा उभिएको छ। पर्याप्त विदेशी मुद्रा सञ्चिति छ, रेमिट्यान्सको बाढीले बैंकका भल्ट भरिभराउ छन्, ऋणको ब्याजदर सस्तो बिन्दुमा झरेको छ। तर...
balen
आर्थिक नीति

बैंकमा तरलता, व्यवसायीमा त्रास: सरकारले किन जित्न सकेन निजी क्षेत्रको विश्वास?

सरकारका पछिल्ला रवैयाहरूले अर्थतन्त्रमा ८१ प्रतिशत योगदान दिएको निजी क्षेत्र झनै त्रसित बन्न पुग्दा लगानीमैत्री वातावरण खलबलिएको छ।
News 3 (1).psd (24)
विचार

‘प्रधानमन्त्रीले भारत भ्रमणमा पञ्चेश्वर परियोजनामा सहमति गर्नुपर्छ’

नेपाल–भारत जलस्रोत सहकार्यमा अब ‘गिभ एण्ड टेक’ को समय
nnnn
राजनीति

नेपाल तरुण दल काठमाडौंको अध्यक्षमा कृपेश श्रेष्ठ मनोनीत, ६ महिनाभित्र जिल्ला अधिवेशन गराउने जिम्मेवारी

काठमाडौँ: नेपाल तरुण दल काठमाडौंको अध्यक्षमा कृपेश श्रेष्ठ मनोनीत भएका छन्। संगठनको संस्थागत सुदृढीकरण, सांगठनिक एकता र राजनीतिक गतिविधिलाई थप प्रभावकारी बनाउने उद्देश्यसहित श्रेष्ठलाई...

सम्पर्क

Homepage Media Pvt. Ltd.
सूचना विभाग दर्ता नंः ३८६१-०७९/८०

Anamnagar, Kathmandu, Nepal
फोन: +977-9849664207
इमेल: [email protected]

विज्ञापनको लागि

फोन: : +977-9802356661
इमेल : [email protected]
  • अध्यक्ष/प्रधान सम्पादक
    नारायण अमृत
  • सम्पादक
    बाबुराम खडका
  • प्रमुख कार्यकारी अधिकृत
    जीवन तिम्सिना