तातोपानी नाका खुले पनि आयात–निर्यातमा अड्चन कायमै

काठमाडौं– कोरोना महाव्याधीलाई कारण बनाएर करिब दुई वर्षसम्म रसुवागढी र तातोपानी नाकाबाट हुने आयात–निर्यातमा अंकुश लगाएको उत्तरी छिमेकी चीनले गत १८ वैशाखमा तातोपानी नाका खुलाएको थियो। चीनसँगको छोटो दूरीको यो नाका खुल्ने दिन नेपाली सामग्री बोकेका तीन कन्टेनर पठाउँदै निर्यात पूर्ण रुपमा खुलेको भनिए पनि आंशिक निर्यातमा सीमित भएको छ।

निर्यात खोलिएलगत्तै चीनको मागअनुरुप सिगात्से लैजान तयार पारिएका भाँडाकुँडा, हस्तकलाका सामान बोकेका तीन कन्टेनरसमेत तातोपानी सुक्खा बन्दरगाहमा थन्किएपछि तातोपानी नाका आंशिक खुलेको देखिएको हो।

‘निर्यात ठप्प छ। त्यतिबेलै तयार पारिएका सामग्रीको फारम भरेको पनि एक साता भयो। निर्यात खुल्नुको सट्टा उल्टै आयात भइरहेका कन्टेनर पनि दिनहुँ घट्दो क्रममा देखिन्छन्’, तातोपानी भन्सार कार्यालयका अधिकृत दयादन्द केसीले भने। निर्यातका लागि खुले पनि आंशिक भइरहेको उनको भनाइ छ।

अब नेपालीले निर्यातका लागि नेपालबाट खाद्यान्न जडीबुटीलगायत वस्तु मितेरी पुलको आधा भागसम्म लैजान सक्छन्। ‘मानिस आउजाउ तथा गाडी खासासम्म जाने कुरा होइन, निकासी मात्रै हो’, प्रमुख भन्सार अधिकृत केसीले भने।

तातोपानी नाकाबाट पहिलेजस्तो निर्यातका लागि नेपालीले पर्याप्त सामग्री उपलब्ध गराउन नसक्ने केसीको ठम्याइ छ। उनका अनुसार पहिला खासासम्म खाद्यान्न तथा तरकारी र सतुवालगायत जडीबुटीसमेत निकासी हँुदा नेपालीलाई राम्रो आम्दानीको स्रोत थियो। त्यतिबेला मात्रै खासामा होटल सञ्चालनलगायत गतिविधिमा तिब्बतीबाहेक ५ सय नेपाली स्थायी बसोबास गरेका थिए। तर, खासा अहिले सुनसान छ।

निकासी खुले पनि नेपालबाट हस्ताकला सामग्रीबाहेक अन्य वस्तु निर्यात सम्भावना नरहेको भन्सार अधिकृत केसी बताउँछन्। अहिले नेपाली व्यापारीले खासाबाट सिल्क कम्पनीमार्फत नेपालतर्फ दैनिक ६÷७ कन्टेनरमार्फत स्याउ, लसुन तथा लत्ताकपडा लगायत सामग्री मितेरी पुलसम्म ल्याउन पाउँछन्। बैठकमा व्यापारीले खासासम्म आफूहरु जान दिनुपर्ने चिनियाँ पक्षसँग माग गरे पनि उनीहरु सकारात्मक नभएको सिल्क कम्पनीका व्यवस्थापक विजय शेर्पाले बताए।

यसअघि स्याउ, लसुन, ऊन, रोल कपडा, जलविद्युत् आयोजनाका पाइपजस्ता ठूला भारका सामग्री तातोपानी नाकाबाट ल्याइने गरेको थियो। भन्सार यार्डमा ‘क्यू सिस्टम’मा ६ सय बढी मजदुर सामान लोड–अनलोड गर्छन्। अहिले चीनले ‘ट्रेड च्यानल’मा सामग्री पठाएकाले झन्झटिलो भएको स्थानीय व्यवसायी दोर्जे लामा बताउँछन्।

अहिले आउने कन्टेनरमा रड, स्याउ र लसुनजस्ता सामग्री छन्। यी सामान पनि चीनले ‘ट्रेड च्यानल’मार्फत पठाउन थालेको छ। यसले गर्दा सम्पूर्ण सामग्री झारेर हेर्ने प्रक्रिया लामो हुन्छ। एक कन्टेनर सामग्री आउन एक महिनासम्म लाग्ने उनले जानकारी दिए। नाकाबाट चालू आर्थिक वर्षमा ४र अर्ब ६२ करोड भन्सार राजस्व संकलनको लक्ष्य लिइएकामा अहिलेसम्म २ अर्ब २० करोड उठेको छ।