उकालो लाग्दै अण्डाको मूल्य

काठमाडौँ- अण्डाको मूल्य बढ्न थालेको छ। कोभिडपछि खस्किएको अण्डाको मूल्य क्रमशः उकालो लाग्न थालेको हो।

बजारमा माग बढ्दै गएपछि अहिले चितवनलाई आधार मानेर बजार मूल्य ठूलो अण्डा ३० गोटा (एक क्रेट) को ४ सय, मिडियम अण्डा ३८० र एक्सट्रा लार्ज (अझ ठूलो)को रु ४१० कायम गरिएको छ।

अण्डाको मूल्य घट्दै गएर किसान विस्थापित हुन थालेपछि देशभरका ठूला व्यवसायी सङ्गठित भएर बजारीकरणका लागि जुटेको नेपाल लेयर्स कुखुरापालक सङ्घले बताएको छ। सङ्घका अध्यक्ष विनोद पोख्रेलका अनुसार अहिलेको लागत मूल्य प्रतिक्रेट रु चार सय ३५ पर्न आउँछ। अण्डाको मूल्य घट्दै गएर रु दुई सय ४० सम्म झरेको थियो।

‘पाँच वर्षअघि दानाको मूल्य प्रतिकिलो रु ३० हुँदा अण्डा प्रतिक्रेट रु तीन सयमा बिक्री हुन्थ्यो । अहिले दाना प्रतिकिलो रु ६५ पर्दा अण्डाको मूल्य लागत मूल्यको तुलनामा बढ्न सकेको छैन,’ उनले भने।

औषधिलगायत अन्यमा पनि मूल्य दोब्बर भएको उनको भनाइ छ। दुई वर्षअघि अण्डाको मूल्य प्रतिक्रेट रु ४०५ पुगेर ओरालो लागेको थियो। त्यतिबेला खुद्रा मूल्य प्रतिगोटा रु १६ रहेको थियो। अण्डा उत्पादन गर्ने कृषक एवं व्यवसायी सङ्गठित भएर व्यवसाय बचाउन बजारी करणमा जुटेकै कारण मूल्य पाउन थालिएको उनको भनाइ छ। उनका अनुसार विगतको तुलनामा उत्पादन घटेको छ।

‘लागत मूल्य नपाए पछि धेरै कृषक विस्थापित भएका छन् । ऋण थप्न सक्ने कृषकमात्र टिकेका हुन। यससँगै गर्मीका कारण पनि अण्डा उत्पादन घटेको छ,’ उनले भने। विगतको तुलनामा अण्डा २५ प्रतिशतभन्दा बढी उत्पादन घटेको छ। बढेको समयमा दैनिक ५० लाखसम्म अण्डा पुगेको अनुमान गरिएको थियो।

सङ्घका सचिव मदन पोख्रेलले लागत मूल्य नपाएकै कारण धेरै किसान विस्थापित भएको बताउँछन्। बजारमा अहिले पाइने खाद्यान्नमा पोषणको हिसाबले सबैभन्दा सस्तो अण्डा भएको पोख्रेलको भनाइ छ।

सरकारले ध्यान नदिए आत्मनिर्भर पोल्ट्री व्यवसाय धरासायी हुने व्यवसायी बताउँछन्। निजी क्षेत्रको अण्डा उत्पादनका लागि मात्र पोल्ट्री व्यवसायमा रु एक खर्बभन्दा बढी लगानी रहेको छ। यसको आधाभन्दा बढी बैंकको ऋण रहेको छ। अण्डा उत्पादक कृषक र व्यवसायीले काठमाडौँमा आउटलेटसमेत खोलेर बजारीकरण गरिरहेका छन्।

सङ्घका अध्यक्ष पोख्रेलले विगत ६ महिनामा देशका अधिकांश जिल्ला पुगेर अण्डाको महत्व र बजारीकरणमा लागेकै कारण मूल्यमा सुधार भएको बताए। किसानको लागतअनुसारको मूल्य पाउन अझै नसकिएको उनको भनाइ छ।